Monteverdi stond voor een immense uitdaging. De tekst die hij gekregen had van Scipione Agnelli, was geschreven als een Sestina: een middeleeuwse dichtvorm van 39 regels (6×6+3) die zo streng is dat het bijna een wiskundige puzzel is. Een sestina rijmt niet, maar herhaalt in elke strofe dezelfde zes eindwoorden, telkens in een andere strikt voorgeschreven volgorde. Het knappe is dat deze zes woorden de emotionele kern van het verhaal vormen:
In het gedicht zien we de herder Glauco (schuilnaam voor Monteverdi of de Hertog?) die doelloos ronddwaalt bij het graf van zijn geliefde Corinna ( Caterina Martinelli). Hij huilt, schreeuwt tegen de sterren en de rivieren. De Sestina: Lagrime d’amante al sepolcro dell’amata (Tranen van een minnaar bij het graf van een geliefde) is een van meest intense en emotionele rouwmonumenten in de muziekgeschiedenis.
Drama klotst tegen de plinten, kom je luisteren in Koninghoeven naar dit fantastische stuk? Koop hier kaarten. Zondag 15 november 15:00 Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven.
Sestina (1)
Het ontstaan van: Lagrime d’amante al sepolcro dell’amata, of te wel: Sestina
In de vroege lente van 1608 sloeg in het paleis van Mantua het noodlot toe. De achttienjarige Caterina Martinelli overleed aan de pokken. Ze was een zeer getalenteerde jonge sopraan die als pleegdochter in het huis van hofcomponist Claudio Monteverdi woonde. Monteverdi had speciaal voor haar de hoofdrol geschreven in zijn nieuwste opera Arianna. Slechts een paar weken voor de première van de opera overleed Caterina. Het hof was in shock, maar niemand was zo getroffen als Monteverdi zelf. Hij had kort daarvoor ook al zijn vrouw verloren. Hertog Vincenzo Gonzaga wilde een monument voor Caterina Martinelli en gaf Scipione Agnelli de opdracht een gedicht te schrijven en vroeg Claudio Monteverdi er muziek bij te maken.
Kom luisteren naar dit prachtige meesterlijke stuk van Monteverdi op 15 november 15:00 Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven. Bestel hier kaarten.
Rob Goorhuis
Een Requiem in Koningshoeven zonder een moderne compositie bestaat niet. Dit jaar is het de eer aan Rob Goorhuis om zijn prachtige Musikalische Exequien (2024) op teksten van Frans van den Akker onder de aandacht te brengen. Rob studeerde hoofdvakken koor- en orkestdirectie, piano, orgel en muziektheorie aan conservatoria in Utrecht, Arnhem en Tilburg. Als componist is hij autodidact. Hij heeft veel gecomponeerd voor blaasorkesten en is een beroemdheid in de wereld van de blaasmuziek, in Nederland en ook daar buiten. Gelukkig componeert hij ook koormuziek. In 2022 bracht Kamerkoor Ad Parnassum zijn Vijf Miniaturen (2016) in première.
Nieuwsgierig naar de Musikalische Exequien van Rob Goorhuis? Bestel hier kaarten en kom luisteren op 15 november 15:00 in Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven. Blijf ons volgen op onze website en op social media voor meer informatie en leuke weetjes over Rob Goorhuis.
Claudio Monteverdi
Italiaanse componist van voornamelijk vocale muziek. Geboren in 1567 te Cremona en overleden in 1643 te Venetië. Ook deze wereldberoemde componist is dit jaar tijdens het Requiem in Koningshoeven te horen, met twee van zijn composities: Sestina en Lamento d’Arianna.
Monteverdi heeft een belangrijke rol gespeeld in de muziekgeschiedenis. Met zijn muzikale vernieuwingen vormde hij een nieuwe stijl die de barokperiode inluidde. Hij was baanbrekend in zijn gebruik van muziek om de emoties van een tekst uit te drukken.
Benieuwd hoe Monteverdi dat toepast muziek, emoties en tekst? Kom dan zeker luisteren naar Requiem in Koninghoeven op 15 november om 15:00 in Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven. Bestel hier kaarten.
Schoonheid brengt troost
Bovenstaand onze flyer van het Requiem in Koningshoeven met het programma van dit jaar. Zorgvuldig samengesteld, waar oud en nieuw samenkomen in verschillende manieren van rouwen in woord en muziek. Nieuwsgierig? Kom luisteren op 15 november om 15:00 in Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven. Bestel hier je kaarten.
Johannes Prioris
Johannes Ockeghem en zijn zangers, anonieme schilder circa 1535 (fragment)
Over Johannes Prioris is niet veel bekend. Het is zelfs niet helemaal zeker waar hij vandaan komt. Geboren eind vijftiende eeuw en overleden in het begin van de zestiende eeuw. Hij was een bekend en geliefd componist van zijn tijd. Bijna alles wat we over hem weten is een optelsom van gegevens en de muziek die hij gecomponeerd heeft. Missen, motetten, chansons zijn teruggevonden in muziekbundels gedrukt in periode rond 1540. Zijn Italiaanse periode is duidelijk terug te horen in een motet, in een stijl die alleen gebruikt werd in de pauselijke kapel eind 15e eeuw. Ook is hij voor langere tijd verbonden geweest aan het hof van de Franse koning Lodewijk XII als Maestro Capella. Hier heeft hij waarschijnlijk het Requiem gecomponeerd, in opdracht van de koning. Het is een polyfoon 4 stemmig Requiem, gebaseerd op het gregoriaanse model, het eerste in zijn soort!
Nieuwsgierig naar het Requiem van Johannes Prioris? Kom luisteren op 15 november 15.00 in Abdij van Koningshoeven Berkel-Enschot. Kaarten kunt u hier bestellen.
Dat Prioris zeer gewaardeerd werd is terug te vinden in een compositie van Pierre Moulu : Mater Floreat, die alle grootheden opsomt, waaronder Josquin de Prez en Pierre de la Rue. Hieronder een detail waar Prioris genoemd wordt.
Van oud naar nieuw
Het programma van dit jaar verbindt oude en nieuwe muziek, van het oudst bekende meerstemmig Requiem van Johannes Prioris, de klaagliederen ‘Sestina en L’ Amento’ van Claudio Monteverdi naar verlies en rouw in onze tijd met de Musikalische Exequien van Rob Goorhuis, op teksten van Frans van Eijk. Schoonheid brengt troost.
Kaarten voor dit prachtige Requiem in Koningshoeven zijn hier te bestellen. Zondag 15 november 15.00, Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven, Berkel-Enschot (Tilburg)
15 november 2026 !
Let op! Requiem in Koningshoeven is dit jaar op zondag 15 november om 15.00 in de abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven.
Deze keer een prachtig a capella programma met muziek van Claudio Monteverdi, Johannes Prioris en Rob Goorhuis.
Op dinsdagavond 22 september zet kamerkoor Ad Parnassum haar deuren open tijdens een reguliere koorrepetitie. Deze is kosteloos en voor iedereen toegankelijk. Tijdens deze repetitie werken we aan het programma voor het aanstaande Requiem in Koningshoeven.
De repetitie begint om 19:30 en de poort (en de deur) is open van 19:15 tot 19:30 uur. Rond 21:00 uur is er koffie en thee en gelegenheid tot ontmoeting. De repetitie duurt tot circa 22:15 uur.
De locatie is de Heuvelse kerk (Sint Josefkerk) in Tilburg. De ingang is aan de achterzijde van de kerk, aan de Veemarktstraat, tegenover de ingang van Poppodium 013. Er is voldoende parkeerruimte. Mocht er onverhoopt niemand zijn om u te ontvangen, loop dan rechts van de kerk langs het hek, dan vind u vanzelf de juiste toegangsdeur. Om insluipers en oneigenlijk parkeren tegen te gaan moeten we het hek op tijd sluiten!
Donderdag 30 oktober 2025 Vandaag besteedt het Brabants Dagblad, met een artikel van René van Peer, aandacht aan het nieuwe werk van Jo Sporck dat wij a.s. zondag in première brengen. Voor het leesgemak is de tekst onder de afbeelding uitgeschreven.
door René van Peer
Berkel-Enschot
Het requiem is onderdeel van het jaarlijkse requiemconcert dat kamerkoor Ad Parnassum in de Abdij Koningshoeven uitvoert.
In Distance plaatst Jo Sporck (72) twee koren als tegenstanders tegenover elkaar. Ze bestrijden elkaar met fragmenten uit krantenartikelen die in de twee landen verschenen toen Russische legers Oekraïne in februari 2022 binnenvielen.
Het ene koor zingt in het Russisch, het andere in het Oekraïens. Aanvankelijk klinkt het als beschietingen over en weer. Maar gaandeweg groeien ze naar elkaar toe. Ze eindigen met het woord mir. Dat betekent vrede, zowel in het Russisch als in het Oekraïens.
Sporck draagt Distance op aan de slachtoffers van het regime van Vladimir Poetin en van oorlogen. Het is een requiem, maar zonder de traditionele delen van de dodenmis. Hij zet twee solisten, een tenor en een sopraan, tussen de emotionele uitbarstingen van de koren.
“Ze zingen teksten van Seneca, een filosoof uit de Romeinse oudheid”, zegt hij. “Seneca was een Stoïcijn. In zijn werk benadrukte hij afstandelijkheid en relativering. Hij betoogde dat we de mensheid moeten koesteren, zo lang we kunnen ademhalen. Ook schreef hij dat mensen in de dood gelijk worden. Met deze teksten fungeren de solisten als mediators.”
Muzikaal portret in Moskou
Sporck kent Rusland en Oekraïne heel goed. Vanaf 1987 bezocht hij de landen van de voormalige Sovjet-Unie 26 jaar lang.
Zijn eerste kennismaking was tijdens een cultuurreis naar Moskou, die het Tilburgse kunstencentrum organiseerde. Sporck liet partituren achter bij de Unie van Sovjetcomponisten.
Het jaar daarop kreeg hij een uitnodiging om een concert met zijn muziek bij te wonen.
“Het was helemaal gewijd aan mijn kamermuziek. Het werd live uitgezonden. Sindsdien ben ik ieder jaar teruggekeerd voor concerten waarin werk van mij uitgevoerd werd. In 2007 hebben ze er zelfs een familieportret van gemaakt. Mijn twee zonen, Antal en Misha, zijn ook componist. Rusland is een land van uitersten. Een complexe samenleving, die je niet snel kunt doorgronden. Dat geldt overigens ook voor Oekraïne.”
“Het zijn hartelijke, warme mensen. In 26 jaar heb ik veel vrienden gemaakt, zowel in Rusland als in Oekraïne. Dat is het trieste. Die zijn nu van elkaar gescheiden door de oorlog. Zo’n gewelddadig conflict is de beste manier om mensen en volken op afstand te zetten. Ik kan me niet verplaatsen in de ellende waaronder Oekraïners moeten leven.”
Rustpunten
Een ding wil Sporck meteen voorop stellen: in Distance heeft hij geen elementen van orthodoxe kerkmuziek gebruikt. Tijdens het schrijven heeft hij zich laten leiden door het ritme en de klank van de teksten.
“Latijn, de taal waarin Seneca schreef, en Russisch zijn allebei mooie talen, maar ze zijn wel heel verschillend. Bij het componeren ga ik eerder af op de klank van de woorden dan op hun betekenis. Ik heb rustpunten ingebouwd, korte intermezzo’s op een zink, een blaasinstrument uit de renaissance met een zacht, sereen geluid.”
Sporck heeft het de zangers niet gemakkelijk gemaakt. Ad Parnassum zingt zonder begeleiding van instrumenten. Slagen op buisklokken markeren belangrijke momenten in het werk en geven de zangers enig houvast in de akkoorden die ze moeten zingen. “Ik ben me ervan bewust dat Distance een uitdaging is voor Ad Parnassum. Het siert de zangers dat ze dergelijke uitdagingen aan willen gaan. Kunst is nu eenmaal inspanning. Maar daar staat een beloning tegenover.”
Emotionele betrokkenheid
“Dit requiem biedt uitzicht op een oplossing. Het is een utopie, precies wat kunst zou moeten zijn. Kunst rechtvaardigt ons bestaan, het werkt als een tegenwicht voor alles wat de mens kapot maakt. Kunst maakt ons rijker in geestelijke zin. Wanneer ik een melodie hoor uit een van de pianoconcerten van Mozart begrijp ik nog steeds niet waar die vandaan komt.”
“Muziek kan geen commentaar leveren op wat er gebeurt in de wereld, dus ook niet in Oekraïne”, besluit hij. “Het neemt wat dat betreft afstand van concrete gebeurtenissen. Maar muziek biedt wel emotionele betrokkenheid. Een requiem als Distance gaat uiteindelijk over troost en hoop waar muziek voor kan zorgen.”
Requiem in Koningshoeven met Distance van Jo Sporck. Zondag 2 november in de kapel van Abdij Koningshoeven, Tilburg. Aanvang 15.00 uur.
Sopraan Veronika Akmetchina zoekt naar manieren om zich uit te drukken en verhalen te vertellen door te zingen, op te treden en voor te dragen. Ze zingt graag nieuw gecomponeerde muziek zoals het voor kamerkoor Ad Parnassum geschreven stuk Distance van Jo Sporck. Meer informatie over Veronika: https://www.veronikaakhmetchina.com
Georgi Sztojanov
Tenor Georgi Sztojanov is een veelzijdig musicus die niet alleen zingt maar ook componeert en dirigeert. Eén van zijn specialiteiten is het uitvoeren van moderne muziek. Tijdens het Requiem zal hij te horen zijn in Distance, het nieuw gecomponeerde stuk van Jo Sporck. Meer informatie over Georgi vindt je op zijn website: https://www.georgisztojanov.com
Tim Meulenbeld
Tim Meulenbeld bespeelt een bijzonder instrument: de cornetto, ook wel zink genoemd. Hij heeft klassiek trompet gestudeerd aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en Muziektheorie aan The Sibelius Academy in Helsinki. Hij studeert cornetto aan Haut école de Musique de Genève- HEM. De cornetto is een instrument uit de Renaissance, meestal van hout gemaakt, soms van ivoor. Het wordt aangeblazen als een trompet (door middel van lipspanning) en heeft zes vingergaten en een duimgat waarmee het kan worden bespeeld als een blokfluit. Jo Sporck heeft het instrument gekozen voor Distance vanwege de klank die wonderwel mengt met de menselijke stem.
Op Tim’s Facebookpagina staan meerdere filmpje waarop hij de cornetto bespeelt.
Dante Jongerius
Fluitist Dante Jongerius (24) is afgestudeerd aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en is lid van Holland Baroque. In Totentanz van Hugo Distler neemt hij de blokfluitmelodieën, die de veertien spreuken met elkaar verbinden, voor zijn rekening.
Requiem 2025
Frederike Luijten
Foto: Margo van de Pas
Frederike Luijten (1998), elfde stadsdichter van Tilburg, is een schrijver die met haar werk nieuwe vormen opzoekt en interdisciplinaire samenwerkingen aan gaat. Tijdens het Requiem in Koningshoeven zal ze een alternatieve invulling geven aan de veertien spreuken in de cyclus “Totentanz” van Hugo Distler. Met haar teksten plaatst ze onderwerpen die in de compositie aan de orde zijn in een eigentijds perspectief. Verwoesting, dreiging, sterfelijkheid – hoe geven we onze machteloosheid een plek?
De Lübecker Totentanz was een levensgrote schildering van 30 meter lang en 1.90 meter hoog in de Mariakerk in Lübeck. Het werd gemaakt in 1463 en gekopieerd en overgeschilderd in 1701 omdat het origineel in zeer slechte staat was. Bij een bombardement in 1942 is het verloren gegaan.
De dood was erop te zien die met iedereen danste om hen mee te nemen naar het dodenrijk. Van Paus, keizer, edelman, handwerker, soldaat tot pasgeborene, niemand ontkomt eraan.
Hugo Distler heeft het werk nog kunnen zien en het inspireerde hem tot de compositie “Totentanz”. Een prachtige a cappella koorcyclus, tijdens het Requiem in Koningshoeven aangevuld met hedendaagse teksten van dichter/schrijver Frederike Luijten.
Tijdens het Requiem in Koningshoeven is Dulce Exuviae te horen van Adriaan Willaert, een Vlaamse componist uit de Renaissance. Hij was kapelmeester van de San Marco-Basiliek in Venetië en leider van de befaamde Venetiaanse componistenschool. Willaert bracht vernieuwing in de muzikale tradities zoals de introductie van dubbelkorigheid. Zijn werk typeert zich door de versmelting van Vlaamse en Italiaanse polyfonie. Hij was een van de veelzijdigste componisten uit de Renaissance en vanuit zijn positie in Venetië had hij grote muzikale invloed in Europa. Wikipedia
Gregoriaans Festival
Lux Matijs de Roo
20 mei 2025 Het Nederlands Gregoriaans festival nodigt hedendaagse componisten uit om nieuw werk te schrijven dat geënt of geïnspireerd is op het gregoriaans en op het thema van dat moment.
Het thema van dit jaar is: Heilige Plaatsen
Matijs de Roo
Matijs de Roo heeft voor zijn compositie Lux, twee teksten gekozen en gemengd. Een fragment uit een gedicht van de Russische dichter Osip Mandelstam, die over de hedendaagse dreiging gaat: These worlds threaten us, like rustling grapes, they hang like stolen cities, like golden stars, slurs, slips of the tongue, slanders, met de bekende tekst van het Lux Aeterna, omdat veel mensen bij een heilige plaats aan vrede, licht en positiviteit denken.
Tijdens het Nederlands Gregoriaans Festival 2025, zingt Kamerkoor Ad Parnassum twee delen uit de Missa super Ave Maria. Wederom een stuk waar duidelijk het gregoriaans te horen is, hieronder een uitleg over het Kyrie en Gloria.
In 1950 bestond het Sacramentskoor uit Breda 25 jaar. Bij gelegenheid daarvan heeft Toebosch een a cappella-mis gecomponeerd in de stijl van de klassiek-polyfone meesters waar het koor indertijd zoveel succes mee had. Hij koos het Ave Maria als uitgangspunt, het Offertorium voor het feest van Maria Onbevlekte Ontvangenis, dat op 8 december wordt gevierd. De motieven, waaruit dit gezang is opgebouwd, heeft hij als korte thema’s in zijn compositie verwerkt. In het Kyrie verwerkt hij het ‘Ave’-motief, in het Christe wordt de omkering van het ‘Ave’-motief gecombineerd met ‘Maria’ en in de laatste Kyrie komt ‘Ave’ weer herkenbaar terug. Zo gaat het ook in het Gloria, waar de andere elementen uit het gregoriaanse gezang worden verwerkt: ‘gratia plena’, ‘Dominus tecum’ en ‘benedicta tu’. Toebosch verwerkt deze motieven op een wijze die aansluit bij de werkwijze uit de 16e eeuw: de vier zangstemmen bootsen elkaar na, imiteren elkaar en zingen vervolgens een zelfstandige melodie die harmonieert met de andere stemmen. Het idioom dat Toebosch hanteert is duidelijk 20e-eeuws, zijn eigen muzikale taal en samenklank, waardoor hij verleden en heden tot een fraaie symbiose brengt.
Welle of Merci
10 mei 2025 Van Anthony Fiumara Nederlands Gregoriaans Festival – Zaterdag 14 juni Grote Kerk ‘s Hertogenbosch door Kamerkoor Ad Parnassum en The Brabant Chamber Orchestra
Anthony Fiumara
Welle of Mercy is gecomponeerd met vier Maria-antifonen als uitgangspunt: Ave Regina, Regina Coeli, Alma Redemptoris/Welle of Mercy en Salve Regina.
Het stuk is oorspronkelijk gecomponeerd voor mannenkoor en strijkersensemble. In 2018 maakte Fiumara op verzoek van Kamerkoor Ad Parnassum een versie voor gemengd koor.
Voor één van de Maria-antifonen, Alma Redemptoris, heeft Fiumara een tekst gebruikt van Geoffrey Chaucer, de schrijver van de beroemde ‘Canterbury Tales’ uit de veertiende eeuw.
In deze antifoon zingen twee mannen het verhaal op de tekst van Chaucer terwijl het strijkorkest lange lijnen realiseert. Het koor zingt het ‘Alma redemptoris mater’ op zelfstandige wijze door het verhaal van Chaucer heen, zonder zich iets van de muziek van orkest en solisten aan te trekken. Zo laat Fiumara oud en nieuw naast elkaar bestaan in zijn ‘Welle of Mercy’.
Op het programma staan verder:
Lux – Matijs de Roo – een nieuw werk in opdracht van het festival Adagio for strings – Samuel Barber (instrumentaal) Libera Me – Irīna Mihailovska (ex Rebhūna) Twee delen uit de Missa Super Ave Maria – Louis Toebosch Lucis Creator Optime – Jehan Alain (instrumentaal) arr. Anthony Zielhorst
Januari 2025 Zaterdag 11 januari hebben we in de RK Barbarakerk in Culemborg een video opgenomen o.a. om het interieur in de huidige staat te documenteren. U kunt raden waarom: de kerk krijgt een andere bestemming.
We zongen de Missa Brevis, Tristis est Anima mea en Hymnus van Henk Badings. De video is daarmee een betekenisvol document voor onze dirigent die bezig is om op het werk van Badings te promoveren en een sterke binding heeft met de kerk in kwestie.
Hopelijk kunnen we binnen afzienbare tijd laten weten waar en hoe het resultaat te zien is. Het project is een initiatief van de Stichting Instandhouding van een RK Kerkgebouw te Culemborg.
De opnameleiding was in handen van blokfluitist en filmer Daniël Brüggen.
